XXXII Nealles mid gewealdum wyrmhord abræc, 
sylfes willum, se ðe him sare gesceod, 
ac for þreanedlan þeow nathwylces 
hæleða bearna heteswengeas fleah, 
ærnes þearfa, ond ðær inne fealh,
secg synbysig. Sona mwatide 
þæt :::::ðam gyste gryrebroga stod; 
hwæðre earmsceapen . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . sceapen
. . . . . . . þa hyne se fær begeat. 
Sincfæt . . . . . Þær wæs swylcra fela 
in ðam eorðhuse ærgestreona, 
swa hy on geardagum gumena nathwylc, 
eormenlafe æþelan cynnes, 
þanchycgende þær gehydde, 
deore maðmas. Ealle hie deað fornam 
ærran mælum, ond se an ða gen
leoda duguðe, se ðær lengest hwearf,
weard winegeomor, wende þæs ylcan,
þæt he lytel fæc longgestreona 
brucan moste. Beorh eallgearo 
wunode on wonge wæteryðum neah, 
niwe be næsse, nearocræftum fæst; 
þær on innan bær eorlgestreona 
hringa hyrde hordwyrðne dæl, 
fættan goldes, fea worda cwæð: 
`Heald þu nuhruse ,, nu hæleð ne mostan, 
eorla æhte! Hwæt, hyt ær on ðe 
gode begeaton; guðdeað fornam, 
feorhbealo frecne, fyra gehwylcne 
leoda minra þara ðe þis lif ofgeaf,

gesawon seledream. Nah, hwa sweord wege 
oððe feormie fæted wæge, 
dryncfæt deore; duguð ellor sceoc. 
Sceal se hearda helm hyrsted golde, 
fætum befeallen; feormynd swefað, 
þa ðe beadogriman bywan sceoldon; 
ge swylce seo herepad, sio æt hilde gebad 
ofer borda gebræc bite irena, 
brosnað æfter beorne. Ne mæg byrnan hring
æfter wigfruman wide feran, 
hæleðum be healfe. Næs hearpan wyn, 
gomen gleobeames, ne god hafoc 
geond sæl swingeð, ne se swifta mearh 
burhstede beateð. Bealocwealm hafað 
fela feorhcynna forð onsended!' 
Swa giomormod giohðo mænde 
an æfter eallum, unbliðe hwearf
dæges ond nihtes, oð ðæt deaðes wylm 
hran æt heortan. Hordwynne fond 
eald uhtsceaða opene standan,
se ðe byrnende biorgas seceð, 
nacod niðdraca, nihtes fleogeð 
fyre befangen; hyne foldbuend

swiðe ondrædað. He gesecean sceall
hord on hrusan, þær he hæðen gold
warað wintrum frod; ne byð him wihte ðy sel.
Swa se ðeodsceaða þreo hund wintra
heold on hrusan hordærna sum 
eacencræftig, oð ð æt hyne an abealch 
mon on mode; mandryhtne bær 
fæted wæge, frioðowære bæd 
hlaford sinne. Ða wæs hord rasod, 
onboren beaga hord, bene getiðad 
feasceaftum men; Frea sceawode 
fira fyrngeweorc forman siðe. --- 
Þa se wyrm onwoc, wroht wæs geniwad; 
stonc ða æfter stane, stearcheort onfand 
feondes fotlast; he to forð gestop 
dyrnan cræfte dracan heafde neah. 
Swa mæg unfæge eaðe gedigan 
wean ond wræcsið se ðe Waldendes 
hyldo gehealdeþ! Hordweard sohte 
georne æfter grunde, wolde guman findan, 
þone þe him on sweofote sare geteode;

hat ond hreohmod hlæw oft ymbehwearf 
ealne utanweardne; ne ðær ænig mon 
on þære westenne, --- hwæðre wiges gefeh, 
beaduwe weorces; hwilum on beorh æthwearf,
sincfæt sohte; he þæt sona onfand,
ðæt hæfde gumena sum goldes gefandod, 
heahgestreona. Hordweard onbad 
earfoðlice, oð ðæt æfen cwom;
wæs ða gebolgen beorges hyrde,
wolde se laða lige forgyldan 
drincfæt dyre. Þa wæs dæg sceacen 
wyrme on willan; no on wealle læng, 
bidan wolde, ac mid bæle for, 
fyre gefysed. Wæs se fruma egeslic
leodum on lande, swa hyt lungre wearð 
on hyra sincgifan sare geendod.
XXXIII Ða se gæst ongan gledum spiwan,
beorht hogu bærnan, --- byrneleoma stod 
eldum on andan; no ðær aht cwices 
lað lyftfloga læfan wolde.

Wæs þæs wyrmes wig wide gesyne,
nearofages nið nean ond feorran, 
hu se guðsceaða Geata leode 
hatode ond hynde; hord eft gesceat, 
dryhtsele dyrnne ær dæges hwile. 
Hæfde landwara lige befangen, 
bæle ond bronde; beorges getruwode, 
wiges ond wealles; him seo wen geleah. 
Þa wæs Biowulfe broga gecyðed 
snude to soðe, þæt his sylfes ham,
bolda selest, brynewylmum mealt,
gifstol Geata. Þæt ðam godan wæs 
hreow on hreðre, hygesorga mæst; 
wende se wisa, þæt he Wealdende 
ofer ealde riht ecean Dryhtne 
bitre gebulge; breost innan weoll 
þeostrum geþoncum, swa him geþywe ne wæs. 
Hæfde ligdraca leoda fæsten, 
ealond utan, eorðweard ðone 
gledum forgrunden; him ðæs guðkyning, 
Wedera þioden wræce leornode.
Heht him þa gewyrcean wigendra hleo 
eallirenne, eorla dryhten,

wigbord wrætlic; wisse he gearwe, 
þæt him holtwudu helpan ne meahte, 
lind wið lige. Sceolde lændaga 
æþeling ærgod ende gebidan, 
worulde lifes, ond se wyrm somod, 
þeah ðe hordwelan heolde lange.
Oferhogode ða hringa fengel, 
þæt he þone widflogan weorode gesohte,
sidan herge; no he him þa sæcce ondred, 
ne him þæs wyrmes wig for wiht dyde, 
eafoð ond ellen, forðon he ær fela 
nearo neðende niða gedigde,
hildehlemma, syððan he Hroðgares,
sigoreadig secg, sele fælsode, 
ond æt guðe forgrap Grendeles mægum 
laðan cynnes. No þæt læsest wæs 
hondgemota, þær mon Hygelac sloh, 
syððan Geata cyning guðe ræsum, 
freawine folca Freslondum on, 
Hreðles eafora hiorodryncum swealt, 
bille gebeaten. Þonan Biowulf com 
sylfes cræfte, sundnytte dreah; 
hæfde him on earme ana þritig

hildegeatwa, þa he to holme stag. 
Nealles Hetware hremge þorfton 
feðewiges, þe him foran ongean
linde bæron; lyt eft becwom 
fram þam hildfrecan hames niosan!
Oferswam ða sioleða bigong sunu Ecgðeowes,
earm anhaga, eft to leodum; 
þær him Hygd gebead hord ond rice, 
beagas ond bregostol; bearne ne truwode, 
þæt he wið ælfylcum eþelstolas 
healdan cuðe, ða wæs Hygelac dead. 
No ðy ær feasceafte findan meahton 
æt ðam æðelinge ænige ðinga, 
þæt he Heardrede hlaford wære, 
oððe þone cynedom ciosan wolde; 
hwæðre he hine on folce freondlarum heold, 
estum mid are, oð ðæt he yldra wearð, 
Weder-Geatum weold. Hyne wræcmæcgas 
ofer sæ sohtan, suna Ohteres;
hæfdon hy forhealden helm Scylfinga,
þone selestan sæcyninga 
þara ðe in Swiorice sinc brytnade,

mærne þeoden. Him þæt to mearce wearð; 
he þær for feorme feorhwunde hleat, 
sweordes swengum, sunu Hygelaces; 
ond him eft gewat Ongenðioes bearn 
hames niosan, syððan Heardred læg, 
let ðone bregostol Biowulf healdan,
Geatum wealdan; þæt wæs god cyning.

XXXIIII Se ðæs leodhryres lean gemunde
uferan dogrum, Eadgilse wearð 
feasceaftum freond; folce gestepte 
ofer sæ side sunu Ohteres, 
wigum ond wæpnum; he gewræc syððan 
cealdum cearsiðum, cyning ealdre bineat. 
Swa he niða gehwane genesen hæfde, 
sliðra geslyhta, sunu Ecgðiowes, 
ellenweorca, oð ðone anne dæg, 
þe he wið þam wyrme gewegan sceolde. 
Gewat þa twelfa sum torne gebolgen 
dryhten Geata dracan sceawian;
hæfde þa gefrunen hwanan sio fæhð aras, 
bealonið biorna; him to bearme cwom

maðþumfæt mære þurh ðæs meldan hond. 
Se wæs on ðam ðreate þreotteoða secg, 
se ðæs orleges or onstealde, 
hæft hygegiomor, sceolde hean ðonon 
wong wisian. He ofer willan giong 
to ðæs ðe he eorðsele anne wisse, 
hlæw under hrusan holmwylme neh,
yðgewinne; se wæs innan full 
wrætta ond wira. Weard unhiore, 
gearo guðfreca, goldmaðmas heold 
eald under eorðan; næs þæt yðe ceap 
to gegangenne gumena ænigum.
Gesæt ða on næsse niðheard cyning;
þenden hælo abead heorðgeneatum, 
goldwine Geata. Him wæs geomor sefa,
wæfre ond wælfus, wyrd ungemete neah, 
se ðone gomelan gretan sceolde, 
secean sawle hord, sundur gedælan 
lif rið lice; no þon lange wæs 
feorh æþelinges flæsce bewunden. 
Biowulf maþelade, bearn Ecgðeowes: 
`Fela ic on giogoðe guðræsa genæs, 
orleghwila; ic þæt eall gemon.

Ic wæs syfanwintre, þa mec sinca baldor, 
freawine folca æt minum fæder genam; 
heold mec ond hæfde Hreðel cyning,
geaf me sinc ond symbel, sibbe gemunde;
næs ic him to life laðra owihte, 
beorn in burgum, þonne his bearna hwylc, 
Herebeald ond Hæðcyn oððe Hygelac min. 
Wæs þam yldestan ungedefelice 
mæges dædum morþorbed stred, 
syððan hyne Hæðcyn of hornbogan, 
his freawine flane geswencte, 
miste mercelses ond his mæg ofscet, 
broðor oðerne blodigan gare. 
Þæt wæs feohleas gefeoht, fyrenum gesyngad, 
hreðre hygemeðe; sceolde hwæðre swa þeah 
æðeling unwrecen ealdres linnan. 
Swa bið geomorlic gomelum ceorle 
to gebidanne, þæt his byre ride 
giong on galgan; þonne he gyd wrece, 
sarigne sang, þonne his sunu hangað 
hrefne to hroðre, ond he him helpe ne mæg 
eald ond infrod ænige gefremman.
Symble bið gemyndgad morna gehwylce

eaforan ellorsið; oðres ne gymeð
to gebidanne burgum in innan 
yrfeweardas, þonne se an hafað 
þurh deaðes nyd dæda gefondad. 
Gesyhð sorhcearig on his suna bure 
winsele westne, windge reste 
reote berofene, --- Ridend swefað, 
hæleð in hoðman; nis þær hearpan sweg, 
gomen in geardum, swylce ðær iu wæron. 
XXXV Gewiteð þonne on sealman, sorhleoð gæleð 
an æfter anum; þuhte him eall to rum, 
wongas ond wicstede. Swa Wedra helm
æfter Herebealde heortan sorge 
weallinde wæg; wihte ne meahte 
on ðam feorhbonan fæghðe gebetan; 
no ðy ær he þone heaðorinc hatian ne meahte 
laðum dædum, þeah him leof ne wæs. 
He ða mid þære sorhge, þe him to sar belamp,
gumdream ofgeaf, Godes leoht geceas; 
eaferum læfde, swa deð eadig mon, 
lond ond leodbyrig, þa he of life gewat.

Þa wæs synn ond sacu Sweona ond Geata 
ofer wid wæter, wroht gemæne, 
herenið hearda, syððan Hreðel swealt, 
oððe him Ongenðeowes eaferan wæran 
frome fyrdhwate, freode ne woldon 
ofer heafo healdan, ac ymb Hreosnabeorh 
eatolne inwitscear oft gefremedon. 
Þæt mægwine mine gewræcan, 
fæhðe ond fyrene, swa hyt gefræge wæs, 
þeah ðe oðer his ealdre gebohte, 
heardan ceape; Hæðcynne wearð, 
Geata dryhtne, guð onsæge.
Þa ic on morgne gefrægn mæg oðerne
billes ecgum on bonan stælan, 
þær Ongenþeow Eofores niosað; 
guðhelm toglad, gomela Scylfing 
hreas heoroblac; hond gemunde 
fæhðo genoge, feorhsweng ne ofteah. 
Ic him þa maðmas, þe he me sealde,
geald æt guðe, swa me gifeðe wæs, 
leohtan sweorde; he me lond forgeaf, 
eard eðelwyn. Næs him ænig þearf, 
þæt he to Gifðum oððe to Gar-Denum 
oððe in Swiorice secean þurfe

wyrsan wigfrecan, weorðe gecyþan; 
symle ic him on feðan beforan wolde, 
ana on orde, ond swa to aldre sceall 
sæcce fremman, þenden þis sweord þolað, 
þæt mec ær ond sið oft gelæste, 
syððan ic for dugeðum Dæghrefne wearð 
to handbonan, Huga cempan; --- 
nalles he ða frætwe Frescyninge,
breostweorðunge, bringan moste, 
ac in campe gecrong cumbles hyrde,
æþeling on elne; ne wæs ecg bona, 
ac him hildegrap heortan wylmas, 
banhus gebræc. Nu sceall billes ecg, 
hond ond heard sweord ymb hord wigan.' 
Beowulf maðelode, beotwordum spræc 
niehstan siðe: `Ic geneðde fela 
guða on geogoðe; gyt ic wylle, 
frod folces weard fæhðe secan,
mærðu fremman, gif mec se mansceaða
of eorðsele ut geseceð.' 
Gegrette ða gumena gehwylcne, 
hwate helmberend hindeman siðe, 
swæse gesiðas: `Nolde ic sweord beran, 
wæpen to wyrme, gif ic wiste hu